Buurtbewoners en actiegroep Leefbaar Groot Kortemark haalden bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen hun verzoek om vernietiging van de vergunning binnen. Silvamo voldeed niet aan de bijzondere milieuvoorwaarden. Lees: er kon geen garantie gegeven worden dat o.m. het PFAS-houdend slibafval op een veilige manier opgeslagen wordt: er zijn onvoldoende garanties om het risico op verontreiniging van de bodem en grond- en oppervlaktewater te beperken.
Actiegroep Leefbaar Groot Kortemark strijdt al verschillende jaren tegen de verontreiniging in de omgeving van het stort. Samen met Climaxi organiseerden ze een bloedonderzoek bij buurtbewoners waaruit bleek dat heel wat deelnemers verhoogde waarden van PFOS en PFOA in hun bloed hebben. Door toedoen van de actiecomités is er een grondiger opvolging van de kwaliteit van het grondwater in de buurt. Sommige peilbuizen wijzen op verontreiniging en het is intussen een vaststaand feit dat ook Silvamo mee verantwoordelijk is voor verontreiniging.
Dat er in de Raad voor Vergunningsbetwistingen wordt geoordeeld dat Silvamo meer garanties moet bieden om het risico op verontreiniging te beperken is een opsteker voor Leefbaar Groot Kortemark en de buurtbewoners.
Maar er zijn ook een aantal elementen waar op zijn minst vragen bij te stellen zijn. In het voorjaar van 2023 zei Silvamo voor de rechtbank geen afval rechtstreeks van PFAS-werven te aanvaarden tot zo lang de procedure loopt. Twee jaar later zegt Silvamo voor dezelfde rechtbank dat ze een cruciale speler is voor het grondverzet in Vlaanderen en dan bij uitstek voor bagger- en ruimingspecie. Die cruciale rol werd met cijfers bevestigt door OVAM. Op basis daarvan lijkt het erg onwaarschijnlijk dat Silvamo geen aanvoer zou hebben van dé PFAS-werf van de eeuw: de Oosterweelwerken. Intussen bevestigde Silvamo de aanvoer van de graafwerken voor de compartimenten van de Scheldetunnel, net naast 3M. Het valt voor Leefbaar Groot Kortemark moeilijk te rijmen dat Silvamo in 2022 op infovergadering voorafgaand aan de vergunning aangeeft geen aanvoer te willen van gronden van de Oosterweelwerken, daarna in 2023 voor de rechtbank verklaart geen aanvoer te aanvaarden van PFAS-werven om dan de bocht te nemen en in te roepen dat hun exploitatie noodzakelijk is, vermits zij de enige speler zijn die dit soort afval kan aanvaarden. Erger nog: OVAM legde een brief voor aan de Raad voor Vergunningsbetwistingen waarin gewaarschuwd werd voor de sluiting van het bedrijf: “De OVAM heeft vernomen dat de omgevingsvergunning van de stortplaats van Silvamo in Kortemark wordt aangevochten bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen. Als de vergunning van Silvamo zou worden vernietigd, dan moet de sector op korte termijn een oplossing vinden voor al de afvalstromen die nu nog naar de stortplaats in Kortemark gaan… Zonder enige overgangsperiode dreigt dit voor problemen te zorgen. De andere stortplaatsen moeten de tijd hebben om zich voor te bereiden op de aanvoer van grotere volumes dan dat ze nu aanvaarden. Als de stortplaats van Silvamo moet sluiten zonder enige overgangsperiode, zullen deze problemen waarschijnlijk nog toenemen. Verontreinigde gronden dreigen niet meer verwerkt te kunnen worden en bodemsaneringsprojecten dreigen vertraging op te lopen.”
Vanuit breder maatschappelijk oogpunt lijkt het voor Climaxi en Leefbaar Groot Kortemark geen goede zaak dat één stortuitbater zo onevenredig veel macht wordt toebedeeld. Het discours lijkt zo te zijn dat zelfs bij echte milieuovertredingen de stortplaats niet kan gesloten worden, vermits ze economisch noodzakelijk is. Climaxi volgt de afval- en vervuilingsproblematiek in Vlaanderen en daarbuiten op en stelde de afgelopen maanden meerdere malen vast dat economische belangen doorslaggevend zijn, net omwille van de macht van één enkel bedrijf.
Dat PFAS-houdend afval een probleem is, zeker in omgevingen die zwaar vervuild zijn en dus moeten gesaneerd worden, dat erkent Leefbaar Groot Kortemark. Maar dat betekent niet dat storten steeds de beste oplossing is. En indien het dan toch in extremis zo is dat storten de enige oplossing is, dan is het aangewezen om meerdere stortplaatsen daarvoor uit te rusten, zodat de overheid enkel vergunningen kan afleveren die de beste garanties bieden voor een veilige leefomgeving. Met daarbij ook de mogelijkheid om de exploitatie meteen stop te zetten als de stortplaats die garantie niet kan bieden. Bij Silvamo is de vergunning vernietigd, omdat er te weinig garanties zijn, maar mag de stortplaats nog een half jaar (tot de volgende vergunning) werken, omwille van het ontbreken van alternatieven.
Daarnaast stellen de actiecomités zich de vraag of de gehanteerde milieuwetgeving wel overeenstemt met het doel waarvoor het bestaat: een veilige leefomgeving. Op vlak van PFAS lijken voor onze parlementairen de economische belangen doorslaggevend te zijn. Er is op dit moment al een veel te hoge verspreiding van forever chemicals in het milieu, maar de wetgever creëert helaas niet het kader om dit een halt toe te roepen. Het is broodnodig om de bescherming van mens en milieu weer hoger op de politieke agenda te plaatsen.
